|
Dr hab. Małgorzata Melchior
Problemy tożsamości w procesie zmiany kulturowej
Rodzaj zajęć: obligatoryjne dla ścieżki 13 (rok IV), fakultatywne dla innych studentów
Forma zajęć: konwersatorium
Semestr: zimowy
Ilość godzin dla jednej grupy: 30
Forma zaliczenia: zaliczenie na stopień (referat, aktywny udział w konwersatorium, obecność, krótka praca pisemna na wybrany temat)
Opis przedmiotu
Zajęcia poświęcone są problematyce tożsamości oraz związkom tożsamości (jednostki, grupy) ze zmianami kulturowymi, rozumianymi szeroko (także zmiany cywilizacyjne, społeczne, polityczne). Punktem wyjścia jest omówienie zagadnień pojęciowych, w tym przede wszystkim konteksty teoretyczne i różne rozumienia takich pojęć jak: tożsamość jednostki, tożsamość zbiorowa, identyfikacje społeczne, kryzys tożsamości, itp. W trakcie kolejnych zajęć, w oparciu o wskazane lektury (teksty socjologiczne, antropologiczne, filozoficzne) dyskutowane są kwestie sformułowane powyżej. Wstępem do dyskusji jest referat uczestnika/ów konwersatorium.
Szczegółowy program kolejnych zajęć:
1. Pojęcie tożsamości - koncepcje, konteksty i znaczenia
R. Jenkins "Social Identity, Routledge: London and New York", 1996; Chapter 1: Knowing who we are (pp.1-6); Chapter 2: A sign of the times? (pp.7-10); teczka 113;
M. Melchior "Społeczna tożsamość jednostki", Uniwersytet Warszawski, ISNS: Warszawa, 1990, rozdz. 1 („Tożsamość” – rozróżnienia terminologiczne), s. 19-30 i rozdz. 3 (Problematyka tożsamości – jej aktualność i znaczenie), s. 63-70;
Z. Bokszański "Tożsamości zbiorowe", Wyd. Naukowe PWN: Warszawa, 2005; rozdz. 2: „Pojęcie tożsamości”, s. 30-43;
2. Tożsamość jednostkowa a tożsamość zbiorowa – ustalenia pojęciowe, c.d.
Ch. Taylor, "Źródła współczesnej tożsamości", (w:) "Tożsamość w czasach zmiany. Rozmowy w Castel Gandolfo", ZNAK: Kraków, 1995, s. 9-21;
L. Kołakowski, "O tożsamości zbiorowej", (w:) j.w., s. 44-55;
Z. Bokszański "Tożsamości zbiorowe", Wyd. Naukowe PWN: Warszawa, 2005; rozdz. 3 „Tożsamości zbiorowe”, s.44-72;
3. Tożsamość jednostki a zmiana kulturowa - na przykładzie konkretnych społeczeństw
J.P. Roos "Historie życia a zmiana społeczna: cztery pokolenia Finów", (w:) „KULTURA i SPOŁECZEŃSTWO”, nr 4:1987;
H. Malewska-Peyré Ja wśród swoich i obcych, (w:) "Tożsamość a odmienność
kulturowa", red. Boski P., Jarymowicz M., Malewska-Peyré H., Instytut Psychologii, PAN: Warszawa, 1992, s. 15-59;
Dodatkowo: T. Madood "Not Easy Being British: Colour, Culture and Citizenship",
Trentam Books, 1992, s. 3-9 („Biography and Identity: an essay in personal and social history”) (w:) teczka 113;
4. Zmiany społeczne, kulturowe, cywilizacyjne - a osobowość
T. H. Eriksen "Ethnicity & Nationalism. Anthropological Perspectives", Pluto Press: London, 1993, p. 147-162 (“That which is not ethnic”) (w:) teczka 113;
G. Mathews "Supermarket kultury", PIW: Warszawa, 2005: rozdział 5: „Poszukiwanie ojczyzny w supermarkecie kultury”, s. 238-281;
5. Wybór i tożsamość
E. Bieńkowska "Wybór i tożsamość", „ANEKS”, nr 51-52:1988 (w:) teczka 113;
P.L. Berger "Człowiek Zachodu: wyzwolenie i samotność", (w:) ”ANEKS”, nr 43:1986 (w:) teczka 113;
6. Nowoczesność i ponowoczesność – wobec problemu wyboru tożsamości
A. Giddens "Nowoczesność i tożsamość", PWN, Warszawa 2001, Rozdz.VI: Niepokoje tożsamościowe, s. 248-284;
Z. Bauman „Ponowoczesne wzory osobowe”, (w:) „STUDIA SOCJOLOGICZNE”, nr 2: 1993; lub to samo (w:) Z.Bauman, "Dwa szkice o moralności ponowoczesnej", Instytut Kultury, Warszawa 1994, s. 7-39;
7. Zmiany tworzą „ludzi marginesu”?
R.E. Park “Human Migration and the Marginal Man”, (w:) „The American Journal of Sociology”, Vol. XXXIII, No.6, May 1928; (w:) teczka 113;
E. Neyman „Typy marginesowości w społeczeństwach i ich rola w zmianie społecznej”, (w:) „STUDIA SOCJOLOGICZNE”, nr 4:1966;
Dodatkowo: A. Hertz "Żydzi w kulturze polskiej", Bibl. WIĘZI: Warszawa, 1988, rozdz. „Przełom” (s. 206-237) lub wydanie wznowione;
8. Gwałtowne zmiany społeczne (historyczne) a osobowość i biografia. Przykłady badań
A. Rokuszewska – Pawełek "Doświadczenia wojenne Polaków" – analiza trajektorii wrześniowej, (w:) "Biografia a tożsamość narodowa", red. M.Czyżewski, A.Piotrowski, A.Rokuszewska-Pawełek, Uniw. Łódzki, ŁódĽ 1996, s.67-83; także: teczka 113;
K. Kazimierska "Doświadczenia wojenne Polaków a kształtowanie tożsamości
etnicznej. Analiza narracji kresowych", Wyd. IFiS PAN, Warszawa 1999, s.133-162;
9. Pamięć a tożsamość
A. Rokuszewska – Pawełek „Druga wojna światowa – pamięć i tożsamość”, „KULTURA i SPOŁECZEŃSTWO”, nr 3-4:2001, (s.167-180);
S. Ostrovetsky „Pamięć i historia. Monumentalizacja warszawskiego getta”, „KULTURA i SPOŁECZEŃSTWO”, nr 3: 2003, (s. 91-104);
P. Ricoeur Pamięć - zapomnienie - historia, (w:) Tożsamość w czasach zmiany. Rozmowy w Castel Gandolfo, ZNAK: Kraków, 1995, s. 22-43;
B. Szacka Czas przeszły, pamięć, mit, wyd. naukowe Scholar, Warszawa 2006; Część II: „Przeszłość jako wymiar czasu (s.99-144);
10. Europejska tożsamość i tożsamości narodowe w okresie jednoczenia się Europy
J.-M. Domenach "Europa: wyzwanie dla kultury", NOWA, Warszawa 1992, rozdz.: „Tożsamość francuska a tożsamość europejska”, s. 32-47;
A. Jasińska-Kania, M. Marody "Integracja europejska a tożsamość narodowa Polaków", (w:) „Polacy wśród Europejczyków”, pod red. A.Jasińskiej-Kani i M.Marody, Wyd. „Scholar”: Warszawa, 2002, s. 280-288;
11. Tożsamość jednostek w dobie migracji, globalizacji i jednoczenia się Europy
"Tożsamość Polaków a Unia Europejska", Koseła, K., Szawiel, T., Grabowska, M., Sikorska, M.; Instytut Badań nad Podstawami Demokracji: Warszawa, 2002; rozdz.V: T. Szawiel „Unia Europejska a swojskość i obcość” (s.171-194);
Ewa Nowicka, Hermes, "Odyseusz i greckie powroty do ojczyzny", Wydawnictwo NOMOS, Kraków 2008: rozdział szósty: „Tożsamość greckich repatriantów”, ss. 235-279;
12. Społeczne tworzenie ojczyzn – tożsamości regionalne
W. Łukowski "Społeczne tworzenie ojczyzn. Studium tożsamości mieszkańców Mazur", Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa 2002, rozdz.5.3.: „Ojczyzny na Mazurach w narracjach biograficznych”, s.210-231;
M. Szmeja "Dlaczego Ślązacy z Opolszczyzny nie chcą być Polakami?", (w:) "Mniejszości narodowe w Polsce", red. Z.Kurcz, Uniw.Wr.: Wrocław, 1997, s.107-117;
13. Zmiany orientacji życiowych jako reakcje na radykalne zmiany społeczno-polityczne
E. Wnuk-Lipiński „Fundamentalizm a pragmatyzm: dwa typy reakcji na radykalną zmianę społeczną” (w:) „KULTURA i SPOŁECZEŃSTWO”: nr 1:1994 (w:) teczka 113;
M. Marody "Orientacje ideologiczne Polaków", (w:) "Polacy wśród Europejczyków", red. A.Jasińska-Kania, M.Marody, Wyd. „SCHOLAR”: Warszawa, 2002, s.93-112;
M. Grabowska "Podział postkomunistyczny. Społeczne podstawy polityki w Polsce po 1989 roku", Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2004; rozdział IV: Tożsamości a podziały społeczne. Tożsamości postkomunistyczne (s.123-149).
|
