|
Joanna Tokarska-Bakir,
Anna Zawadzka
Pierre Bourdieu: antropologia społeczna
Konwersatorium
I. Wstęp. Biografia intelektualna Pierre’a Bourdieu. Od etnologii Claude’a Lévi-Straussa do analizy dyskursu i habitusu
a) terminowanie u Claude’a Lévi-Straussa; przekroczenie ograniczeń strukturalizmu; droga ku teorii przemocy symbolicznej i socjologii refleksyjnej (on sam nazywał ją też antropologią refleksyjną - zarys: P.Bourdieu, Szkic teorii praktyki, poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabyli, przeł. W.Kroker, Kęty 2007).
b) zarys pojęć kluczowych z uwzględnieniem osobnych komponentów antropo- i socjologicznych do syntetycznego opisu socjokulturowego:
habitus
przemoc symboliczna
kapitał symboliczny
kapitał kulturowy
pole; w tym:
- pole władzy (politycznej i ekonomicznej, rozpatrywane razem lub osobno)
- pole produkcji kulturowej (możliwe do rozpatrywania jako całość lub podzielone na mniejsze pola czyli dotyczące poszczególnych dziedzin kultury: literaturę, sztuki plastyczne, naukę, pole religijne, etc.)
dehistoryzacja (albo historyczny proces dehistoryzacji lub też anamneza)
c) przedmioty badań
relacje pomiędzy klasami społecznymi, pomiędzy płciami,
analiza konkretnych tekstów kultury (np. Szkoły uczuć Gustave’a Flauberta i Do latarni morskiej Virginii Woolf), epok kulturowych (fin de siècle), historii i wewnętrznej logiki poszczególnych obszarów życia społecznego (system edukacji, środowiska akademickiego, środowiska polityczne go czy „pola produkcji kulturowej”).
media, telewizja, literatura, niektórzy filozofowie (np. Martin Heidegger), - struktura społeczna społeczeństwa tradycyjnego Algierii, francuscy chłopi-kawalerowie
społeczne uwarunkowania upodobań estetycznych, gustu, zwyczajów itd.
d) bibliografia (omówienie zawartości dzieł)
Sociologie de l’Algérie, Paris, 1961
Travail et travailleurs en Algerie , 1963
Les étudiants et leurs études, 1964
Les Héritiers. Les étudiants et la culture, z Jean-Claude Passeron, 1964
L’Amour de l’art. Les musées et leur public, 1966, 1969, z Alain Darbel, Dominique Schnapper
Un Art moyen. Essai sur les usages sociaux de la photographie, 1965, z Luc Boltanski, Robert Castel, Jean-Claude Chamboredon
Le Métier de sociologue, z J.-C. Passeron et J.-C. Chamboredon, 1968
La Reproduction. Éléments pour une théorie du système d’enseignement, 1970
Esquisse d’une théorie de la pratique, poprzedzone Trois études d’ethnologie kabyle, 1972
Sur le pouvoir symbolique, "Annales" 1977, t. 32, nr 3, s. 405-411.
La distinction : critique sociale du jugement, 1979
Le Sens pratique, 1980
Questions de sociologie,1981
Ce que parler veut dire : L'économie des échanges linguistiques,1982
Homo academicus, 1984
Choses dites, 1987
L’ontologie politique de Martin Heidegger, Paris 1988
La Noblesse d’État. Grandes écoles et esprit de corps, 1989
Les Règles de l’art. Genèse et structure du champ littéraire, 1992
Réponses. Pour une anthropologie réflexive, 1992, z Loïc Wacquant
La Misère du monde, 1993
Raisons pratiques. Sur la théorie de l’action,1994
Sur la télévision, oraz L'Emprise du journalisme, 1996
Méditations pascaliennes, 1997
La Domination masculine, 1998
Contre-feux. Propos pour servir à la résistance contre l’invasion néo-libérale, "Raisons d’agir", 1998
Propos sur le champ politique, "Presses universitaires de Lyon" 2000
Science de la science et réflexivité, 2001
Le Bal des célibataires. Crise de la société paysanne en Béarn, 2002
Esquisse pour une auto-analyse, 2004
II. Dystynkcja – ideologia gustu
1. Szlachectwo kulturowe: dyspozycja estetyczna i wolność od konieczności
Lektura: Pierre Bourdieu, Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, rozdz. „Tytuły szlachectwa kulturowego”, ss.19-82
Lektura pomocnicza:
Pierre Bourdieu, Co tworzy klasę społeczną? O teoretycznym i praktycznym istnieniu grup, w: Recykling Idei nr11(2008), ss.36-46
2. Zmysł estetyczny
Projekcja filmu: „Drobne cwaniaczki”, reż. Woody Allen, 2000
3. Studium przypadku: rap
Lektura: Richard Shusterman, Estetyka pragmatyczna. Żywe piękno i refleksja nad sztuką, rozdz. „Piękna sztuka rapowania”
III. Habitus – ideologia stylu życia
1. Styl życia: „wybory, których nikt nie dokonuje”
Lektura: Pierre Bourdieu, Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia; rozdz. „Habitus i przestrzeń stylów życia”, ss.215–279
2. Zgodność aspiracji i możliwości
Lektura: Pierre Bourdieu, Medytacje pascaliańskie, rozdz. „Poznanie przez ciało”, ss.183-232
3. Uznanie bez poznania
Lektura: Pierre Bourdieu, Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, rozdz. „Kultura i polityka”, ss.487 – 571
4. Indywidualizm: styl życia jako odpolitycznienie
Lektura: Małgorzata Jacyno, Kultura indywidualizmu, rozdz. Kulturalizacja różnic społecznych. W poszukiwaniu własnego smaku”, ss.19-102
Lektura pomocnicza:
Richard Shusterman, Estetyka pragmatyczna. Żywe piękno i refleksja nad sztuką, rozdz. „Sztuka życia a etyka postmodernistyczna”
IV. Przemoc symboliczna – ideologia wyboru
1. Dominacja
Lektura: Pierre Bourdieu, Męska dominacja, rozdz. „Przemoc symboliczna”, ss.45-55
Lektura pomocnicza:
Simone de Beauvoir, Druga płeć, rozdz. “Kształtowanie się kobiety: Dzieciństwo” ss. 299-357
Lucyna Kopciewicz, Kobiecość, męskość i przemoc symboliczna. Polsko-francuskie studium porównawcze, rozdz. „Kobiecość i męskość w porządku pól społecznych”, ss. 89-152
2. Krytyka pojęcia fałszywej świadomości
Pierre Bourdieu, Medytacje pascaliańskie, rozdz. „Przemoc symboliczna i walki polityczne”, ss. 233-294
Angela McRobbie, “Notes on: What Not To Wear and Post-Feminist Symbolic Violence”, w: Feminism after Bourdieu, red. Lisa Adkins, Beverley Skeggs, 2005
V. Scholastyka - ideologia uniwersalnego rozumu. Homo academicus
1. Fałszywy uniwersalizm versus uniwersalizm dostępu
Lektura: Pierre Bourdieu, Medytacje pascaliańskie, rozdz.: „Trzy formy błędu scholastycznego”, ss. 73-132
2. Pole naukowe a pole polityczne: przekroczenia dozwolone i niedozwolone
Projekcja filmu: „Socjologia jest sportem walki”, reż. Pierre Carles, 2001
VI. Reprodukcja – ideologia talentu
1. Prawomocność: autorytet pedagogiczny i wdrożenie kultury
Lektura: Pierre Bourdieu, Jena Claude Passeron, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, rozdz. Tradycja literacka i konserwacja społeczna, ss. 193-232
2. Szkoła: równość szans czy reprodukcja wykluczenia?
Gość: przedstawienie badań terenowych Alicji Sadownik z Uniwersytetu Gdańskiego
Lektura pomocnicza:
- Piotr Korzeniewski, „Wykluczenie edukacyjne”, w: Wykluczeni. Wymiar społeczny, materialny i etniczny, red. Maria Jarosz, Warszawa 2008
- Fenomen nierówności społecznych, red. Jarosław Klebaniuk, „Część pierwsza: Nierówności w edukacji”, ss.31-104
3. Klasa szkolna – klasa społeczna
Projekcja filmu: „Klasa”, reż. Laurent Cantet, 2008
- analiza recenzji prasowych filmu
|
